DİYARBAKIR (AA) - MEHMET SIDDIK KAYA - Diyarbakır Dicle Üniversitesi (DÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Neşe Yaman, geliştirdiği projeyle çiftçilerin tarlada suyu etkin ve verimli kullanmasını sağlayacak.
Doç. Dr. Yaman hazırladığı 'Modern Sulama Şebekelerinde Çiftçilerin Teknolojiye Uyumu ve Suyun Hacim Esasına Göre Kullanımı Projesi' ile GAP Bölge Kalkınma İdaresi Ekonomik, Kültürel ve Sosyal Kalkınma Projeleri Teklif Çağrı Programı (GAP EKÜS) kapsamında geçen sene 8 milyon 400 bin 648 lira destek almaya hak kazandı.
Proje kapsamında Yaman, tarlada suyu daha verimli ve etkin kullanması için eğitim vereceği çiftçilerin teknolojik uygulamalara uyum kapasitelerini güçlendirecek.
- 'Sadece gözle ya da yıllardır süregelen tecrübelerden faydalanarak sulama yapılıyor'
Doç. Dr. Yaman, AA muhabirine, projenin ilk ayağının Ergani ilçesinde uygulamaya geçirileceğini belirterek, proje ile modern sulama sistemlerinde suyun etkin ve verimli kullanımının artırılmasını, çiftçilerin dijital ve teknolojik uygulamalara uyum kapasitesinin güçlendirilmesini hedeflediklerini söyledi.
Köy ve ilçelerde eğitim çalışmaları yürüttüklerini anlatan Yaman, eski sulama yöntemlerinin terk edilmesi konusunda tarım teşkilatının diğer kolları ile çiftçileri bilgilendirdiklerini ifade etti.
Yaman, şunları kaydetti:
'Çiftçiler aşırı su tüketen, aşırı emek ve iş gücü isteyen, çevresel sorunlara yol açan yöntemlerden basınçlı sulama yöntemlerine geçti ama sadece sistemi tarlaya uygulayarak sulama yapmakla olmuyor çünkü bunun bir de mühendislik ayağı var. Önemli olan az suyla değişen iklime adapte olarak optimum bir verim elde etmek ve işin özünde çiftçinin gelirini arttırmak, onun refah seviyesini iyileştirmek.'
Yağışların her yıl aynı düzeyde olmayabileceğini dile getiren Yaman, bu nedenle kurak yılları baz alarak az suyla verimi hedeflemeleri gerektiğini anlattı.
Aşırı sulamanın tuzlanma ile toprağın kimyasal ve fiziksel özelliklerini bozacak bazı durumlara yol açabildiğini vurgulayan Yaman, sulamanın doğru uygulanması gerektiğine işaret etti.
Yaman, çiftçilerin çoğunlukla sulama kararlarını gözleme dayalı verdiğine işaret ederek, şöyle konuştu:
'Sadece gözle ya da yıllardır süregelen tecrübelerden faydalanarak sulama yapılıyor. Mühendislik olarak kimi zaman doğru çıkmıyor. Hangi miktarda su verilmeli, sulama uygulaması kaç saat sürmeli, nasıl sulama uygulanmalı, günün hangi saatinde sulama yapılmalı, hangi bitki için hangi yöntem kullanılmalı, hangi basınç altında sistem çalıştırılmalı gibi soruların cevabının olması gerekiyor. Aksi halde çiftçiye yük de getiriyor. Yanlış işletilen sulama sistemlerinin ömrü de kısalabiliyor. Enerji maliyetleri de artabiliyor. Projede toprağı, bitkileri ve fizyolojilerini tanıtacağız. Ardından sulama alet ekipmanlarıyla beraber cep telefonlarına GAP Hassas programının yüklenmesi üreticinin verilerini uygulamaya aktarması aşaması gelecek. Sensörlerden de veriler sağlanarak sulama zamanı planlaması yapılacak. Bunlar aslında o kadar kolay ve zaman kazandırıcı ki emekten, iş gücünden kazanç sağlayıcı uygulamaları öğreteceğiz.'
- 'Projemizde çiftçilerin uyguladıkları su karşılığında aldıkları verimi değerlendireceğiz'
Doğru sulama yöntemleri olarak damla ve yağmurlama sistemlerini önerdiklerini belirten Yaman, sulamanın sabah, akşam ya da gece saatlerinde yapılmasının daha verimli olduğunu bildirdi.
Yaman, 'Üreticilerimiz sadece toprağa uygulanan bir sensörün cep telefonuna göndereceği bir mesajla sulama yapabilsinler. Ne kadar su vereceklerini, kaç saat sulamanın süreceğini bilsinler. Yani göz kararı toprağa bakarak sulama miktarı ve zamanını tahmin etmesinler. Gerçekten doğru olanı yapsınlar. Bu sayede çoğunlukla daha az su kullanacaklar.' ifadelerini kullandı.
Çiftçilerin cep telefonlarına gönderilecek bildirimlerle ne kadar ve ne süre sulama yapacaklarını öğrenebileceğini aktaran Yaman, enerji maliyetlerinin de bu sayede düşeceğini söyledi.
Yaman, projede çiftçilerin uyguladıkları su karşılığında aldıkları verimi değerlendireceklerine değinerek, 'Sulama suyunun fiziki ve ekonomik üretkenliklerine bakacağız. Proje kapsamındaki üreticilerle diğer üreticileri kıyasladığımız zaman ne kadar su kullandılar, ne kadar verim aldılar, enerji maliyetleri neler, bunların hepsi birer girdi olarak karşımıza gelecek. Sadece damla sulama yapmak tek başına yetmiyor. Bunu gerçekten tekniğine uygun yapmak gerekiyor. Bu uygulamalar yayıldığı zaman diğer çiftçiler de kazanacak.' ifadelerini kullandı.